Follow Us

دندان عقل

به آخرین دندان در هر قوس فکی گفته می‌شود که بین ۱۸ تا ۲۵ سالگی (در برخی افراد امکان دارد زود تر هم رویش کند) در دهان می‌روید و دندانپزشکان اصطلاحاً آن را «آسیای سوم» می‌نامند.

انسانهای نخستین به منظور جویدن ریشه گیاهان و برخی میوه‌ها، به دندان عقل که در انتهای ردیف دندانها قرار دارد، احتیاج داشتند اما امروزه ما دیگر به دندان عقل نیازی نداریم، از این رو در بسیاری از مردم این دندان تکامل و رشد پیدا نکرده است.

معمولاً هر فردی دارای ۲ دندان عقل در فک بالا ،۲ دندان عقل در فک پایین و در مجموع دارای ۴ دندان عقل است. گاهی به دلایلی از جمله دلایل ارثی، بیماری‌های دوران کودکی(کم خونی، راشیتیسم)، عدم هماهنگی رشد استخوان فک با اندازه دندان‌ها و … این دندان‌ها در داخل فک نهفته می‌مانند. همچنین ممکن است قسمتی از تاج آن‌ها به طور ناقص در دهان ظاهر می‌شود، که در این صورت به آن دندان عقل نیمه نهفته گفته می‌شود.

این دندانها نقش چندانی در جویدن غذا ندارند و با توجه به مشکلاتی که ذکر شد، ممکن است لازم باشد توسط دندانپزشک از فک خارج شوند. البته خارج کردن بدون دلیل آن به خاطر احتمال آسیب به اعصاب توصیه نمی‌شود. بهترین سن برای خارج کردن دندان عقل از دهان، زیر ۲۰ سالگی است. البته در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی هم امکان خارج کردن آن‌ها وجود دارد، ولی پس از ۴۰ سالگی کشیدن دندان عقل دشوارتر می‌شود.

اثر فشاری محدودیت فضا در قوس فکی یا رشد دندان عقل در جهات نادرست موجب مشکلاتی مانند این موارد می‌شود:

۱. تحلیل ریشه دندان آسیای دوم (در صورت الگوی رشدی نادرست دندان (به صورت افقی)

۲. تشکیل کیستها و تومورهای با منشأ دندانی در اطراف دندان عقل نهفته که بسته به نوع ضایعه ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشند.

۳. تضعیف استخوان فک توسط یک دندان نهفته و عدم استحکام مکانیکی استخوان فک در برابر ضربه

۴. نامرتب شدن و درهم ریختگی بقیه دندان‌های فک

دندان عقل نیمه نهفته :

بیشترین مشکلات به وجود آمده در میان مدت مربوط به دندانهای نیمه نهفته است. در این دندانها به علت گیر غذایی بین دندان و لثه ی پوشاننده و آسیب به لثه از طرف دندان مقابل بیشترین احتمال بروز مشکلاتی از قببیل آبسه و سلولیت وجود دارد.

دندان عقل نهفته:

دندانهای عقل نهفته میتوانند در دراز مدت و بدون اطلاع خود بیمار مشکلات بسیاری برای بیماران ایجاد کنند که عقب انداختن کشیدن دندان میتواند عواقب غیر قابل برگشتی داشته باشد. دندانهای نهفته دارای یک کیسه ی رویشی (فولیکول) اطراف خود میباشند که میتواند در گذر زمان به کیست ها یا تومور تغییر ماهیت دهند لذا به جراحی و خارج کردن دندانهای عقل قبل از سن ۲۵ تا ۳۰ سالگی توصیه اکید شده است و به تعویق انداختن جراحی این دندانها مشکلات زیادی را بوجود می آورند. کیست های بوجود آمده امکان رشد و از بین بردن قسمت قابل توجهی از استخوان فک را دارند.

مراقبت های لازم در ۲۴ اول پس از جراحی دندان عقل:

  • گاز استریل روی زخم را تا یک ساعت به کمک دندانهای مقابل با فشار نگه دارید.
  • از باز و بسته کردن و یا تعویض گاز خودداری نمایید.
  • آب دهان خود را به طور معمول فرو ببرید
  • حتی الامکان سه تا چهار ساعت از صحبت کردن پرهیز کنید.
  • بلافاصله پس از جراحی، ناحیه عمل شده را از روی صورت با کیسه یخ به طور متناوب(ده دقیقه به ده دقیقه) تا چند ساعت کمپرس کنید.
  • خونریزی خفیف تا ۶ ساعت پس از جراحی طبیعی است .
  • گاهی تا ۲۴ ساعت نیز ممکن است بزاق آغشته به خون باشد.
  • در صورت بروز خونریزی شدید: گاز استریل را روی هم تا کرده و در محل عمل شده به مدت یک ساعت به کمک دندانهای مقابل فشار دهید.
  • غالبا” پس از عمل جراحی درد وجود دارد. بهتر است قبل از بروز دردو از بین رفتن اثر داروی بی حسی از داروهای مسکن استفاده نمایید.
  • در صورت ادامه درد طبق دستور پزشک از مسکن تجویز شده میل نمایید. بروز تب تا یک درجه پس از عمل جراحی نشانه عفونت نمی باشد.
  • از آنجا که بدن برای ترمیم و بهبودی زخم نیاز به مواد غذایی کافی و پر انرژی دارد هیچ یک از وعده های غذایی را حذف نکنید.
  • در دوازده ساعت اول پس از جراحی غذاهای سرد و مایع استفاده شود و از روز بعد، رژیم غذایی معمول را شروع نموده و تا یک هفته از جویدن غذا روی ناحیه جراحی شده خودداری کنید.

مراقبت های کلی پس از ۲۴ساعت اول جراحی دندان عقل:

  • حداقل به مدت ۵ شبانه روز از کشیدن سیگار خودداری کنید.
  • تا ۲۴ ساعت از فعالیت شدید بدنی پرهیز نمایید.
  • بروز تورم و کبودی و محدودیت در باز کردن پس از جراحی امری طبیعی است.
  • معمولا از ۲ الی ۳ روز پس از جراحی افزایش یافته و سپس به تدریج با کمپرس گرم رو به کاهش می نهد.
  • همچنین وجود غشای سفید رنگ در محل زخم و مخاط اطراف آن همیشه دلیلی بر وجود عفونت نیست و پس از مدتی بخصوص با شستشوی دهان از بین خواهد رفت.
  • شستشوی دهان تا ۲۴ ساعت لازم نیست.
  • از روز دوم حداقل ۶ بار در روز و به خصوص بعد از صرف غذا دهان را با سرم فیزیولوژی یا محلول آب نمک رقیق شستشو دهید.
  • از دستکاری محل زخم و بخیه ها و کنار زدن لب و گونه جهت دیدن محل زخم خودداری کنید.
  • مسواک زدن را در ۲۴ ساعت پس از عمل جراحی شروع نمایید. سعی شود محل زخم با مسواک تحریک نگردد.

درد بعد از کشیدن دندان عقل:

درد بعد از کشیدن دندان عقل نیز مانند سایر دندانهاست و تفاوتی ندارد و در صورت مصرف مرتب داروهای مسکن طبق دستور پزشک و استفاده از کیسه یخ و شستشوی مناسب محل زخم پس از مصرف غذا درد تا سه روز فروکش خواهد کرد.

بعد از کشیدن دندان عقل چه بخوریم:

در روز اول پس از کشیدن و یا جراحی دندان عقل، مصرف مایعات سرد و غذاهای نرم و سرد از قبیل بستنی، ماست و …توصیه میشود.ازمصرف مایعات گرم مانند چای باید خودداری شود. پس از گذشت روز اول معمولا نیازی به رعایت رژیم غذایی بخصوصی نیست ولی بعلت وجود احتمالی درد و محدودیت باز کردن دهان رعایت رژیم غذائی نرم تر از حالت معمول برای بیمار راحتتر می باشد.

عفونت بعد از کشیدن دندان عقل:

عفونت بعد از کشیدن دندان عقل شایع نیست ولی در صورت عدم رعایت توصیه های بهداشتی و عدم استفاده دهانشویه ، ممکن است اتفاق بیفتد.

خونریزی بعد از کشیدن دندان:

خونریزی بعد از کشیدن دندان عقل شایع نیست، مگر اینکه بیمار مشکل انعقادی داشته باشد و یا بیمار از داروهای ضد انعقاد خون استفاده نماید(که البته در اینصورت معمولا با مشورت با پزشک مربوطه قطع میشود).ولی اندکی خونریزی به صورت خون آبه حتی تا یک روز پس از جراحی نیز طبیعی است.

عوارض کشیدن دندان عقل:

درای ساکت یا به اصطلاح فارسی، حفره ی خشک از عوارضی است که ممکنست پس لز کشیدن دندان عقل اتفاق بیفتد. در این حالت سه روز پس از جراحی درد بیماران افزایش پیدا کرده و بو و مزه ی بد در دهان احساس میشود.